mi(sual)

Syndicate content
wateva........
Updated: 8 hours 34 min ago

Khawvel thuthar (Ka rilru luahtute)

8 hours 44 min ago

Pastor Terry jones-an Sept. 11-ah Koran hal dawn!

Ganesville, Florida pastor Terry jones-a chuan mipui hmaah September 11 hian Muslim lehkhabu thianghlim koran a hal dawn. Koran a hal dawn nachhan hi world Trade Centre leh Pentagon sutchhiat a nih kum 9-na champha a nih vang leh World Trade centre awmna (Ground Zero) bula muslim tawngtaina dah a nih loh nana dodal nan a ni.

pastor Terry jones-a

Pastor Jones-a chuan New york Times august 26-a a ziah danin Koran lehkhabu hi ka hre bel lo naa, mahse bible-a hrilh ziah an nih angin biakinah hian Pathian ka be thin a, a ni pawhin min be ve a, tunah pawh hian koran hi hal turin Pathian hian min tir a ni a ti. He thuthukna a siam avang hian pawl hrang hrang atangin dodalna leh ti lo tura ngenna a tam phah hle a, thenkhat phei chuan September 11 ral hma hi chuan Jail-ah i khung rih mai ang u ti tawk te pawh an awm.

Vai film-ah Isua!

A vawikhatna atan India film Industry-ah Isua damlai film chan a ni ve dawn ta. Isua film hi Aditya Production-in an siam ang a, $ maktaduai 30 zet sen a ni dawn a, India film-a sum sen hnember ni tura chhut a ni. He film hi October-ah chang tan a ni ang a, Jerusalem-ah te, Bethlehem-ah te chan phalna an nei tawh a, English leh India tawng chi thum tein kum 2011-ah release a ni ang.

Mumkhat ei Malaria damdawi
India reseacher-te chuan zirtawpni khan Malaria natna enkawl dan thar an hmuhchhuah thu sawiin he thil hi sazu an eitir chhina mumkhat a eiin a dam vek thei a ni an ti. Kumin kumtawp lam hian mihring tan a tha ang em tih an finfiah ang. Malaria natna avang hian kumtin khawvel pumpuiah mi maktaduai 1 zet an thi thin a, heng mi tam zawkte chu Africa rama chengte an ni.

An Ram Mipuiten Nau Tihtlakna Dan Duh Lo
Tunlai hian El Salvador ramah nau tihtlakna dan pawm turin an president aucio Funes-an thuthlukna a saim tawh a, mahse pawm erawh a la ni chiah lo. He dan pass a nih hma atang hian El Salvador khaw mipui 93%-a-te chuan nau tihtlak phalna dan an ramin a pawm chu an duh lo.

El Salvador ram mipuite hnenah hian ram kaihhruaina dan siamthat leh nau tihtlak (abortion) hi tha i ti em tiin zawhna an siam a, an ram mipui za-a sawmkua pathum (93%)-te chuan an duh loh thu an sawi a, 7%-te chuan an remti thung.

Mipui tamzawkte chuan mi tu pawhin damkhawchhuahna dan (right) kan nei vek a ni an ti a. Thenkatin Pathian chauhin thuthlukna a siam thei an ti a, a thenin nau tihtlak hi pawi sawi lo chunga tual thahna a ni an ti a, a thente phei chuan thil tha lo tak a thlen theih phah hial tura ngaiin an an dodal nasa a ni.

Mipuite ngaihdan an lak atang hian El Salvador sawrkar pawh pawl hrang hrangin ennawn thaleh turin an phut nasa hle a, mahse an ram President Mauicio Funes-a chuan kar k alta khan a ngaihdan hi sawhsan a tum loh he dan sawhsawn tura ngenna a hmuh loh thu leh a thuthlukna chu nghet taka kalpui a tum thu a sawi.

Categories: Mizo Blogs Directory

For Bike lovers

10 hours 42 min ago


Ka rawn post ve mai mai, kan hmuh ngun viau tawh chu ka ring

Categories: Mizo Blogs Directory

ADC pathumin President hnenah MP seat 1 dil tum

11 hours 36 min ago

via – http://thezozamtimes.org/

Zoram chhim lama Autonomous District Council (ADC) 3 – Lai, Mara leh Chakma District Council-te sum hmuh tur, Mizoram sorkar kaltlang lova pek dan tur sorkar laipui chuan a ngaihtuah mek a. Hetih mek lai hian, heng ADC pathuma hruaitute chuan Aizawl-a India President lo zin tur chu hmua Rajya Sabha MP seat 1 lo dil an tum nia hriat a ni.
Lai Autonomous District Council Planning Board Chairman, Hmunhre-a sawi dan chuan ‘Direct Funding’ chungchangah hian Union Home Ministry chuan tunhnai khan Chief Secretary hnenah lehkha rawn thawnin, he rua-hmanna siam chungchangah hian Mizoram state sorkarin sawi tur engnge a neih tih a zawt a, hemi rual hian District Council ten sawi tur an neih pawh a zawt tel nghal a ni, a ti.
Categories: Mizo Blogs Directory

Ka ngai che- Lasi note III

12 hours 57 min ago

Khatia ka lasi note-i lo hawithla kha mak ka tihzia kha a mak ka ti zawk hial. Ne, kha sikulah khan ka Lasi note-i kha a luh ka ring lo em a ni. Ka mit vai a maw ka tia, ka mit ka nuai a, a lo la awm. Ka mumang ami? Ka insika na ka hria, ka mumang pawh a ni lo. Ka tana runlum pui tura khuanu ruat lawk a mi a nih le? Khatiang khawp khan ka vei a, ka awmna bulah kher a lo awm ve si a. A nuam viau naa, ngaihtuahna erawh a hruai peng dawn chiang.

Ka lasi note-i lo hawithla chu ka thiante pawhin awmdan an theihnghilh ni berin ka hria. Ne, ka lasi note-i kha chu hmeichhe dang huat theihtur khawpa hmeltha chungchuang a ni tlat. “Thiante u, khawngaihtakin zaizirin min han biak teh u” ka ti hman tep a. Pakhatin min han kawk ta chat mai. Ka va lawm em! Ka lasi note-i chuan mak tih hmel deuhin min en vung vunga, khawdang a hawi leh a.

Min hmu peih lo a mi? A hnu deuhah a lo hawileta, min nuih var var a.. ka lasi note, nui suh, i biangsum nalh lutukin i hmel a titha zual kha ka ngaihtuahna a tibuai leh dawn. Min rawn bye bye tlat mai le.. thiante zingah chuan hawi a va nuam em. Min han kawk tha leh a. A bu nghauh mai le- a fiamthu a nih khi.

Joshua kan va mamawh em! Khi ni a tla dawn. Ni-a ding reng rawh ka han ti thin a, Antam mu fang tiat lek pawh rinna ka nei lo a niang a tla ta tho a. Lehkhazir a ngai ta. Lehkhazirtur chuan ka han inchhawp ve tak naa, ka duhthusam khawkhata lendun a thleng dik tlat. Engtin nge ka zir theih tehlul ang- ka lasi note-i tlaiah ka hmu tlat. Ka ngaihtuahna ka kawma, mut a lo hun dawn ta mai a. Engmah pawh ka zir ta lo.

Mut hmunah chuan ka ngaihtuah zui a. Ka lasi note-i chetdan khan ka rilru a tibuai ta. A hmelthatzia inhriat duh chuan ka thiante kha zawt mai rawh u. Khatiang khawpa hmeltha kha chuan rimtu a ngah dawn chiang. Keichuan 10 mins. vel bak ka kawm lo, ka kawmna pawh a rei tawh. Engtinnge min hriat, a tider a mi? Tider se min bye bye in min nuih dawn mi? A awmzia chu min duh ve tihna ni em? A chhanna chu vana mite leh ka lasi note-i chauhin an hria.

Chutia ka ngaihtuah lai chuan ka bula mi chuan bike a rawn khalh ta maw tihtur khawpin thawm a nei ta. Sana ka en a, mut a lo hun tawh hle a. Nimin tlai a chetdan kha chu khuavar leh se a hriat mai ang. Ti tak tak se aw. Ngaihtuah reng chung chuan ka muhil dawn ta mai a. Ka lasi note-i nen tudang ngai lovin tawnmangah kan inkawmin; a tak ramah pawh tudang ngai lovin kan leng thei angem le? A chhanna chu khua han var se a chetdanah a lang mai ang!

Categories: Mizo Blogs Directory

Thawnthu Tawi Inziahsiak – extended

13 hours 56 min ago

A hmasa berin rawn thehlut tawh zawng zawng te chungah lawmthu kan sawi hmasa phawt e. A la ziak mek te chungah pawh kan lawm e.

Member thenkhat te min ngenna angin tun kar chhung hian Thawnthu Tawi thehluh theih hun kha kan pawtsei leh e.  Tun Chawlhni, Sept 12 hi thehluh theih hun hnuhnung ber a ni tawh ang. Result kha Sept 15 ah a nih kha aw!!

In pen leh pencil te lo tathriam leh sauh sauh rawh u le!!

Hriattur pawimawh te heti lamah:
http://www.misual.com/2010/08/05/thawnthu-tawi-inziahsiak-short-story-writing-contest/

Categories: Mizo Blogs Directory

World’s Toughest Sudoku

14 hours 57 min ago

Sudoku hi in khel ve ngai em? Finnish mathematician Arto Inkala chuan khawvela “Sudoku har ber” a siamchhuak ta. He Sudoku siam nan hian thla thum zet hun a hmang a, solution pakhat chiah a awm bawk. Han khel ve chhin teh u le.



A Finnish mathematician has created what he calls the world’s toughest sudoku — a puzzle that took three months to create and has just one solution.

The puzzle was created by scientist and mathematician Arto Inkala, who reportedly compiles sudokus for fun in his spare time. He had created what he called the world’s toughest puzzle four years ago. This one is even more challenging, he claims.

“Some people might make three or four lucky guesses and so be able to solve it in 15 minutes or half an hour and will wonder why it is said to be so difficult,” he said. “But it will normally take days to solve by logic.”

http://www.foxnews.com/scitech/2010/08/19/crack-worlds-toughest-sudoku/

Categories: Mizo Blogs Directory

Milem biakna thil te

Mon, 09/06/2010 - 09:30

In ngaihtuah ve ngai em? Thenkhat chuan ho e pawh in ti mai thei, amaherawh chu kan Kristianna nen a in mil lo deuh in ka hre tlat.

Kan hnathawhna ah kan Pu ber hi tlai deuh hlek ah lo kal in, thil thlum(Laddu) hi a lo keng teuh bawk. Kan Office kawngkhar bul bang a an Pathian Milem hma ah chuan engtin tin emaw ti in, thil te an chham kual vel hnu chuan kan vai ei tur chuan a rawn sem kual, kan thian te pawh chuan an ei ve mai, kei pawh chuan ka la a, ka ei ve mai bawk. Chutianga Bible in a ei a phal leh phal loh lam ka lo ngaihtuah ngai lo hrim hrim. Mahse, Pathian thu in “inthawina sa te” leh “milem biakna thil” te ei lo tur leh ti lo tur in min ti, tih a hnu ah ka hre ve chauh.

A bikin, vairam hnathawk leh thil dang vang a awm te chuan kan hre fur ang hetiang thil in pek hi. Mi in duhsak taka min pe ve ta chu laksak loh a mawi bawk si lo. He mi chungchang ah hian enge in ngaihdan le? Thil sual tamtak hei aia nasa pawh kan ti tho alawm kan ti dawn nge ei loh tawp tha in tih? Mihring te hi chuan sual lian leh te kan thliar hrang deuh ni in alang, Pathian chuan a thliar ve kher si lo.

Categories: Mizo Blogs Directory

An lenlaini te

Mon, 09/06/2010 - 07:00

Hei chawhchawrawi deuh deuh, in beng berh zawng a ni ve emaw chu ? A thupui tur ka bo deuhva, an lenlai ni-te kan ti ve ngawt pek a nih hi!

Pu Kawla Sailo ( Ex-Chief :Lallen tuna Maubawka awm) kawl lai Silver No chhin neiah chuan TO SOOKPILAL : A LUSHAI CHIEFTAIN : THE GIFT OF THE BRITISH GOVERNMENT : 20th SEPT. 1871 tih a chuang. Cooke & Kelvey Culcutta tih a chuang bawk.  He inbiak rem (Suakpuilala leh John Edgar) chhung khan Dawr hmun (Bazar) pawh Tipaimukh, Sonai leh Changsilatehte a ding hman.

Chittagong Hill Tract Bawrhsap Capt. T.H.Lewin khan Kum 1872-73 lai khan Mizo lal 7 leh an thuihruai 22 lai Calcutta-ah a zinpui a, Bengal Lt. Governor pawh an zuk hmu tih a ni.  Hei hi kan Mizo Lal te’n British Sap Lal (Sir/Lord) an tawnna hmasa ber a nih a rinawm. India Larsap Governor General, Lord Northbrooke erawh chu an hlau tlat a, an hmu ngam ta lo tih a ni.

Aizawlah British-in Sawrkar an rawn din hnu lawk kum 1892 vel atangin Bawrhsap hnuaia thawk turin Mizo thenkhat an lut tan ve a. An zinga ziktluak ta berte chu M.Suaka (Durtlang lal) leh Thangphhunga (Chaltlang lal)  te an ni. Pu M.Suaka hi Lusei Clerk kai hmasa ber a ni.

Kum 1901-02 khan Bawrhsap J.Shakespear-a hovin Mizo Lal 23 laiin LORD CURZON imphal zin tur an lo hmu ve leh a.

Kum 1872-73 khan Tlabungah Capt. T.H.Lewin khan Pi Dari lakah fapa a nei tih a ni, mahse a thi leh mai ni asawi a ni.

Sap laka Mizo piang puitling hmasa ber chu CHALLIANA MURRAY kha a ni. Vailian vawi 2-na hmahruai 1889 Jan. a lo chhuak zinga lo tel, Lunglei Kulh vengtu Millitary Police hotu anga chambang ta Mr. C.S.Murray leh THANGTEI inkarah 6.4.1890 khan a lo piang.

F.W.Savidge (Sap Upa)  khan Challiana leh Chuauterhate chu kum 1907 khan Sapramah hruaiin, London bakah hmun pawimawh tam tak a fan pui. Mizo Sapram  fang hmasa an ni awm e.

Anni dawtah hian R.DALA KHIANGTE (Ralzadala) kha Sapram kal a, rei tak zuk khawsa hmasa a ni leh. Kum 1912 Oct. thla khan Dr.Fraser-a damlo hruaiin Sapram an pan a, kum 1913 Nov.-ah an lo chhuak leh a ni. An cham chhung hian Manipur lama Kohhran dinna tur vehbur  khawnin Kohhran tam tak an tlawh a, thute a zuk hril tih a ni. Mizo bawih chhuah chungchangah Dr.Fraser-a tawiawmtu angina London-ah M.Pte zuk hmu ngei tur a ngaih a ni.

Pu Sebelha Ralte, Mizo zinga Calcutta-a mahni in leh lo nei hmasa ber khan, British LORD dawhkan khat a chawhlui kilpui hmasa ber nih a hauh ve thung.

Chutih lai bawka France ram kal (1917-18) Mizo Labour Corp ami THALA CHONGTHU  Durtlang khua, Upa Lalzarmawia Chanmari pa chu French tleitir kum 13 mi hian a lo ngaizawng tlat mai a, a chhungte paw’n kum a tlin hun (1921)-ah i lo kal leh anga, in innei dawn nia an ti ve mai a ni tih a thianpa Pu Darhuaia(L) Kulikawn khan a sawi, Lyon-a thla 6 an awm lai a thil thleng a ni a ti.  Zoramah lehkha nen an umzui reng a, Bawrhsap W.L.Scott (1919-21) hunlai thlengin lehkha a lo kal zui a ni a ti. Mahse, amah Thala’n Sapram kal leh chu zuam lovin, nupui a neihsan ta a ni a ti bawk. Mizo tlangval European nulain an buaipui hmasak ber a nih hmel hle mai. (Romantic fu mai)

Kum 1924 khan British Milian pakhat Sir Herbert Lewis, M.P leh a thiannu te, an fanu Zorama Missionary tlawh turin an lo zin a. Thla 2 lai an cham chhunga enkawltu atan Mission ten an lo theh chhuah PASENA CHONGTHU chu Saprama zirtir turin an hawn thla ta a. Diploma in Teaching a zuk zir chhuak ta a ni. Welsh mi Mr. Llyod George chu British P.M a nih lai a nih bakah Sir Lewis nuphal Lord Clwyd, M.P lah Parliamentary Secy to P.M a lo ni bawk nen Pu Pasena hi British milian ho (aristocratic circle/high society) zuk hmu phak leh a awmchhun a ni awm e. Vawikhat chu King George V pawh kha hlam 3 dan velah chuan a hmu ve phak tih a ni.

Britsh Royal Family khawvel leh Zoramin kan ngaihsan em em lai khan Pu Zolawra Khiangte (Mizo Sande Sikul hotu thin) khan a phaitual zinnaah chutih laia India rama lo zin Prince of Wales hmingthang ( Nakina Edward VIII : Lalbanga:Duke of Winsdor ni ta) kha a POLO khel lai a lo zuk hmu ve a, chutih lai awhfak a tling.

Hetih vel lai chhung hian Rev. Lalthanliana Khiangte, tuna Evangelical Church of Myanmar hotu Rangoon-a la chambang ta zel hian a pa ( Rev. R.Dala) thianpa H.H.Coleman remruatpuiin America a lo zuk thlengthla ve daih thung. Kum 1935-38 thleng America-ah awmin Philadelphia leh New Yorkah Theology a zuk zir chhuak a ni. Mizo zinga America thleng hmasa ber a nih hmel bawk.

Source : “Kan British Sap ho bawk kha” by Dr.Zokhuma (Vety) Rtd., Chawnpui.

June 1998 khan MUP Tlangau-ah chhuah a ni tawh.

Categories: Mizo Blogs Directory

Hrang Thla

Mon, 09/06/2010 - 02:00

Place : Kripa Foundation Building, Shillong
Time: Around 12.30 noon. June. 2010

This guy took this photo for his Polytechnic project. Out of 57 shots taken of various places of the building, this is the only one with the unknown ‘Man’ in the background. He claims he did not see anything while the shot was taken. He only noticed it when he uploaded the images to his pc for printing. Make your own interpretation about the picture.

Categories: Mizo Blogs Directory

Combined Post

Mon, 09/06/2010 - 00:30

Web Template – tluangoz
Web Template tur tha deuh nei in awm em? School Website a hman tur in.

guitar pro 6 install dan? – successor
guitar pro version 6 hi ka hmang ve duh sia..win 7 a install dan hria kan awm em aw..step by step deuh nih theih phei chuan nuam ka va han ti rapthlak dawn em!

Min lo hrilh teh u! – ralte10
Chaw kawng leh Pum Ulcer  tan hian eng damdawi nge Mizo damdawiah pawh tha a, enge ei loh atana tha leh ei atana tha hria kan awm chuan khawngaihin…

Categories: Mizo Blogs Directory

Thenawm Streetlight – Ruah leh Rannung karah

Sun, 09/05/2010 - 21:57

He thlalak hi atirah chuan post tuma la pawh ka ni lo a, kan inluah tukverh atanga lang thei ah chuan thlalak tur awm awmchhun ani ve mai a. ka la ka la a, hei hun hrang hrang alo ni reng mai tih ka hmu chhuak a. Mi han share ve mai mai hi a nuam ve a, Ka rawn share ve leh thut ani e. (Ho ve viau mahse hun a duhrei ve zek ania)

Image and video hosting by TinyPic

Heihi engmah in a khawih buai loh a, a awm mai mai lai

Image and video hosting by TinyPic
Ruah tlemte a sur tan

Image and video hosting by TinyPic
Ruah sur nasa tak a do bawrh bawrh lai.

Image and video hosting by TinyPic
Rannung tamtakin an bawm mur mur lai (Hei hi chu ka edit ve deuh, mahse a dang hi chu engmah khawihloh)

Image and video hosting by TinyPic
Ka lakna camera, ka tripod te hi tha ve riau asin, ah bo daih theih a, hmun rualrem lo deuhah hian a angle hi a thlak ve zung zung thei a. Tin, mahni a inlak duh chang hian a handy reuh riau bakah, ti hian bang awngah hian a pakai mai thei a, laklawh vak aneilo a. a tha ve tlat.

Categories: Mizo Blogs Directory

Hmmmm….

Sun, 09/05/2010 - 19:59

1) Harsatna sawi sawi hi a sutkian dan emaw,a pumpelh dan emaw sawi telloh chuan sawi sawi hlawkna a awmlo.
2) Mifingin bul tan nana a hman thin chu,mi-a chuan a hmawr bawk nan a hmang thung
3) Mawhphurhna leh remchanna vuah zawm thiam hi hruaitute mawhphurhna ani
4) Dawt muhlum ai hian thudik chanve hian pawi a khawih nasa zawk
5) I chunga thil lawmawm thleng tura i duh chuan i huaisen thei tak tak lovang

6) I thusawi chauh i ngaihthlak thin chuan,thil tha tak i zir chhuak theilo ang

7) Ruahmanna ah hian thawhrimna a telloh chuan thil tum tha takah a chang ringawt
8) Harsatna hneh dan tha ber chu huaisen taka hma chhawn hi a ni
9) I ngaihdan i ti danglam theilo a nih chuan,mi nun i ti danglam theilo ang
10) Damrei ringawt hi a hlu ber lo a,dam chhung nun/hun hman that hi i tan leh ka tan leh an tan a hlu zawk..

Categories: Mizo Blogs Directory

Universe hi Pathian siam a ni lo! – Stephen Hawking

Sun, 09/05/2010 - 18:05

Khawvela mihring damlai te zinga fing ber(the most intelligent man on earth) ti a an lo sawi thin science mithiam Stephen William Hawkings-a chuan tunhnaia a lehkhabu ziah thar ‘The Grand Design’ tihah chuan Pathianin universe hi a siam lova universe leh mihring te hi siamtu awm lova zawi zawia rawn indin chho kan ni tih thu a sawi. Khawvel mithiam te pawn Pathian an ringhlel zo ta, khawvel hian hun hnuhnung ber chu kan tawng mek zel zawng anih hi.

BIBLE a Genesis 1:1 ah chuan, “Atîrin Pathianin lei leh vân a siam a”, tih chiang takin a inziak a, hetih lai hian khawvel mithiam te leh Science lam zir mite chuan khawvel leh universe te hi siamtu awm lova amaha rawn indin tawp (evolution theory) ni a ngaiin khawvel leh kan awmna universe lo indin dan hi chhuichhuah tumin theihtawp an chhuah a. Stephen Hawkings a ngei pawh hian van thengreng chanchin a zirna lamah universe hi siamtu awm lova amah a rawn indin tawp niin a rawn tarlang ve ta a ni.

“Thil awmlo ata lo awm a zawi te te a amaha lo indin chhohna hi he universe lo awmdan leh keini ngei pawh kan lo awmdan chu a ni” tiin Stephen Hawkings a hian a lehkhabu tharah hian a ziak nghe nghe. “Universe kal zelna turah hian Pathian tanpuina a tul lova a kut a lo thlak ve kher a tul lo” tiin a la sawi ta deuh deuh.

“Ni hnuhnungahte chuan hun khirh takte a lo awm ang. Mi, mahni inhmangaihtu te, tangka ngainatu te, intivei te, chapo te, Pathian sawichhetu te, nu leh pa thu awih lo te, lawm nachang hre lo te, thianghlim lo te, hmangaihna pianpui nei lo te, huaikawmbawl te, hektu te, insum thei lo te, mi kawlhsen te, tha duh hauh lo te, vervek te, thuhnudawn lo te, inngaihlu te, Pathian hmangaih aia mahni lawmna mai hmangaih zawktu te an ni dawn si; Pathian ngaihsak anna an nei ang a, nimahsela a thiltihtheihna chu an awih lo vang; chung ang chu hawisan rawh.” (II Timothea 3:1-5)

chhiar belh duh tan…

http://edition.cnn.com/2010/WORLD/europe/09/03/hawking.god.universe.criticisms/index.html?hpt=C1#fbid=8xVT5KNLDGr&wom=false

http://edition.cnn.com/2010/WORLD/europe/09/02/hawking.god.universe/index.html

http://news.yahoo.com/nphotos/God-no-longer-has-any-place-theories-creation-Universe-due/photo/100902/photos_wl_uk_afp/0fd87ea7184d424ff47d104b8e2549a8/s:/nm/20100902/lf_nm_life/us_britain_hawking

Categories: Mizo Blogs Directory

Chung lam atangin – Part 2

Sun, 09/05/2010 - 16:00

ch1

Chung lam Part 2 kan ti mai dawn ‘miang?Hei hi Tlawng lui niin ka hria a,Tut emaw ni zawk dawn aw te ka ti leh deuh.

ch2

Hei hi Tlawng chu a nih hmel leh bawk si.

ch3

Hei hi chu Tuivai a ni in ka hria.

ch4

Hei hi Loktak dil a ni awm e, duh angin ka lo la hman lo deuh a, pawi khawp mai. A pilot lah chu han kual nawn tir chi a ni mang bawk si lo.

ch5

Hei hi chu Bangladesh lui lian 3 zing a pakhat a ni a, mi ka zawt a, Meghna lui a ni e an ti.

Categories: Mizo Blogs Directory

Enge in tihtur in inzawt maw?

Sun, 09/05/2010 - 14:00

Khawvel changkang zelah Mizote pawh hnukhawi mai bik lo in kan thang ve zel a. A mimir pawh kan hrisel chho ve zel a ni. Khawtlang kan hrisel poh leh kan chhungkua leh khawtlangah tar leh upate an tam tial tial dawn tihna a ni. A thufing leh tawngtam dam thluam maiin a min hualvel tur chu a thlamuanthlak dawn hle a ni. Amaherawhchu……

Kan thupuiah lut dawn ta ila. Khawtlanga upa an tam poh leh upat lam natnain a tlakbuak theih “susceptible population” an tam a, chutiang natna pawh chu a tam dawn tihna a ni. Heng natna tamtak te hi a benvawn tlangpui thin. Hun a lo rei phei chuan a tuartu tan hrehawm nasa tak a siam thin. Natna reng reng hi tihdam ai chuan inven a tha kan ti thin; amaherawhchu inven theih lohna chin a awm thin. Medical science chuan hmuhchhuah hma hi invenna kawng chikhat angin a hrilhfiah mauh mai. Chuti anih chuan kan chenpui tar leh upate, an kum mila natna an vei theih ang te hriatpui a tha hle; chu ai mah chuan hmuhchhuah hma pui a tha hle ang.

Nang misual khan chenpui Tar leh upate i nei mial em? An tan thil tamtak i ti ngei ang. I lo tih hmaih emaw, hriatloh palh emaw, hman loh palh hlauh chuan natna tamtak zing a thenkhat, a hma lama i hmangaihte taksaa i hmuhchhuah theih nana hma i lak theih dan hi lo hmelhriat ve ta che. A tul dan ang zelin hma i lo la mai dawn nia. Chutiang lam hawi chu lemte chauh i han sawi teh ang.

Thisen sang: Tar leh upa tamtak te hi inthlahrung leh mi tihbuai hlau a ni fo thin. Chuvang chuan thisen sang nghawng ni awm te kha an sawi an sawichhuak kher lo maithei a ni. A theih hram chuan kum khatah vawikhat tal chu mumal takin an BP kha check sak dan ngaihtuah a tha hle ang. A lo sang palh hlauh a nih chuan Mithiamte mumal zawka rawn tawh mai tur a ni. Chumi hnua lamah chuan damdawi leh ei leh in leh nunphung thlak danglam ngaih dan ang zelin i enkawlchho tawh mai dawn a ni. A pawimawh ber chu, a tlai hmaa hmalak zawk hi a ni.

Zunthlum: hei pawh hi taksaah a langchhuak mai lo thei. Kan khawsak a nuam ve ta a, ei leh in te kan hnianghnar ta bawk nen, upa lo deuhah pawh a awm thei a ni. Kumkhatah vawikhat na na na chu Blood sugar profile en kha a finthlak hle a ni. Doctor chawh pawh ni kher lo in mahni ruahmanna in a tih theih a ni. Laboratory tha leh rintlakah Blood sugar in en duh thu hrilh ula, Fasting leh Post prandial ni thei se, Thawktu ten a tihdan phung an lo hrilh mai dawn che a ni. Reportah felhlel a lo awm a nih chuan a hma lamin a enkawl theitu tur mithiam hnenah inentir tawh mai tur a ni. Hriatchhuah hma emaw fihlim nih inhriatna khan nasa takin upa rilru kha a insanmar tir thei a ni.

Hnute cancer: Hmeichhe tan mahni leh mahni induhsak hmasak a finthlak hle ang. Tin mahni anpuite chutiang bawkin hma inlakpui tur a ni. Kum 30 chinah chuan a thiambik doctor te kumtin in exam tir kha a pawi lo reng reng tih hai loh tur, i fin hma leh i rilru a hah lo a ni mai. Tichuan mithiamten hmalam huna inentirzel dan tur te pawh chipchiar zawkin an kamkeu thei zel dawn che a ni. Khawthlang lama family doctor an nei thin ang deuh hian, mizote pawh hian rawn deuhbik, inthlahrung hauh lo a duh duh ang zawh theih doctor te hi neih a hun tan ta hle. Tar leh upate phei chuan a titi leh insawiselna inangkhata ngaihthlaksak peih leh hman te hi an ngaina hle thin tih kan hai awm lo e.

Chhul cancer: Hmeichhe lampang thatlohna hian chhungkua nasa takin a nghawng thei a ni tih hi hail oh a tha. Zonu tamtakte hi chu inthlahrung leh tuarchhel tak an ni a, an nawmsam lohna tamtakte hi an sawichhuak meuh lo. Hei hian hriatlohna atzia a tilang kan ti thei awm e. Chhul cancer tamtak hi hmuhchhuah hma chuan hmalak dan kawng a la tam hle a, damchhuahpui hi thil theih a ni. Chuvang chuan hmuhchhuah hma kha i tihtur hmasaber a ni. Kum 30-35 hnu lam tan chuan PAP smear tih mai tur a ni. PAP smear hi hospital lama Gynaec dept lama tihchi a ni (privateah te pawh ti an awm mahna) hospital hrang hrangin kalphung an nei thin. Mahni infinchhuahin hmeichiate chuan hmalak a tha. Result a zirin a tih leh hun tur leh a kalpui zel dantur pawh hrilh i ni tawh mai ang. A bul erawh i tan angai a nih chu.

Osteoporosis: Hei hi Mizo tawngin ruhmawih/Ruhduap ka han ti mai a kan hrethiam turah ka ngai mai. Hmeichhe thihul chinah hian a intan hma in a hluar zual bik thin. Hei vang hian ruhtliak ilo a tam phah hle, heng ang rualpuiah phei chuan, natna tlanglawn dang zawng zawng belhkhawm aia phurrit nasa daih zawk a ni. Kan ramah a enna khawl kan la nei lo a ni thei, kan tih theih erawh a awm. Calcium ei tir mai tur a ni. Kum 50 aia upa kan chenpui anih chuan Calcium eitir kha a finthlak bakah kan hmangaihna lantirna kawng khata i ngai mai ang u (natna dang avanga ei thei lo an nih ngawt loh chuan). Chu chuan ruh mawih vanga ruhtliak awlsam taka thleng thei leh a hnulam harsatna thlengthei lakah nasa takin a veng ang. Tul i ti a nih chuan Doctorte pawh vawikhat na na na chu rawn ve mai rawh.

Heng ka han sawi tak te hi natna tamtak zinga tlanglawn leh awlsam te a hma kan lak theih na tur te an ni. Kan tette atanga min enkawl leh min hmangaihtu kan nu leh pa leh pi leh pute, kan kawppui kan hmangaihte lakah kawng tinrengah bat nasa tak kan nei thin, chung zinga thil tlemte te chu ka han sawi mai a ni. Lo ti tawh reng pawh kan awm nual ngei ang. La ti lo leh a nachang hre lo te kan lo la awm palh a nih chuan tun hi hun tha tak a ni ngei ang. Tin heng ang te hi an birthday, anniversary-ah te pawh abik takin a buatsaih theih a ni; khati lam kha chu a ruahmantu duhdan ni tawh sela.

Aw nang mi{5ual} he thuziak tawite hi chhiar la, a tha lai te zawm la, a tul lo lai te erawh i hnuchhawn hmiah mai dawn nia. Nangmah hmangaihtute tan i tihtheih tihturte erawh ngaihthah lul suh ang che. Mi hrisel chu a hlim a, a nun a nuam thin; Ram leh hnam tan pawh a mi tangkai tak a ni bawk thin!
Ka lawm e.

(A sei ta hle mai, min lo hrethiam mai dawn nia. A mamawhtu tana tangkai a lo nih takah tiin ka rawn mi{5ual} pui ve leh rawih a ni e. Rawtna dang chu midang in han thawh ve tawh rawh se.)

Categories: Mizo Blogs Directory

Mi fel tawngtaina

Sun, 09/05/2010 - 11:00

Aw Lalpa..

Khawvêl mite hmuhsitna avânga ka vui dâwn ai chuan chhelna mi pêk zawng zawng kha lakiang la,

Tuarna phêna malsâwmna awm ka haider luih dâwn ai chuan ka thinlung mit hi tikeu suh ang che;

Lâwmna châng hre lo mai ka ni si a.

Vânduai bîka inhriatna avânga ka dem dâwn che ai chuan ka vânneih bîkna zawng zawng paihbo la,

Keimaha i thil dah ka tihpuitlin theih dâwn loh ai chuan ka chan tur ai midang pe ang che;

Mâlsâwmna hi mi zawng zawng tâna i tih a ni si a.

Midangte tâna ka pârchhuah theih dâwn loh ai chuan ka malsâwmna dâwn tur zawng zawng hnûkkir la,

I malsâwmna ka dawnte avânga ka theihnghilh dâwn che ai chuan chhuanchhamin mi awmtîr ang che;

Keimah hian chakna ka nei si lo.

Ka chapo dâwn ai chuan mi hnûkhniam la,

Ka theihnghilh dâwn che ai chuan mi phetthla ang che;

Mihring mai ka ni si a.

Thawhrimna tel lo hausakna ka hmuh-taih dâwn ai chuan thinlung mitdelin min siam la,

Ka chantâwk i ruata ka vui dâwn ai chuan mite hmaah min tuktlâwm ang che;

Awhnaa khat ka ni si a.

Aw ka Lalpa, i thilsiam ka nih hi min theihnghilhtîr lul suh ang che.

Categories: Mizo Blogs Directory

Duhthlanna

Sun, 09/05/2010 - 08:00

Zankhat chu ka muhil thei lo hi ka lehkha chhiarna pindanah chuan ka hun kal tawh te ka chhui kir mai mai a. High sikul ka kal ve lai khan ka u te nen in kan luah thin a. Thingtlanga awm kan nih avangin zirna run tha zawk bel turin khawpui lamah hian kan awm thla a ni. A kum leh ni te chu he thu ah hian a pawimawh ber a nih loh avangin ka thailang tel ta lo mai.

Hmeltha-i nen:
Ka mitah zawng sakruang-kimtlangmawii, lengzawngte khumtu a va tlingzo tehlul em! Hmuihnawih hmang miah si lo va a heh sen chek mai te leh a vun paw no phek mai te; A nungchang mawina leh rilru thatna, inngaihtlawmna in a char belhbawm tlat mai te chu a hmelthatna tizualtu ting an ni mai si…

A hmel, pawisawilo lutuk tak mai te kha ka tan chuan hahchhawk thli a tling thlawt a. Mi kar atanga mawi fahran tak maia min rawn ’seih’ mawlh mai thin te kha vala tan hian tawrh a har thin. Mi fate angin kan tawngkam thiamna ten daih ve in sawichhuak ve thiam i lang zawng, a hmelthatna kha pentui daih loh thleng sawitur ka hre tur.

Kan intawn/ngaihzawn tan dan chu a kipkawiin sawi vek ka tum hran lo. Kan inluah bul lawka awm an ni a, in lo chhuizawn ve tawh mai dawn nia. Kan inngaihzawn lai hi pawl sawm ka nih kum a ni a. Chhun zan zawm deuhthaw in kan inhmu thin. Kan titi dun nasa thei thin hle a. Eng eng nge kan sawi erawh ka hrechhuak zo tawh lo. Ka hmuhphaka a awm ringawt pawh kha thu tam tak kan sawite ai khan a pawimawh zawk miau si a.

Ka thinphu ti muang theitu leh ti rang theitu, ti tawp hial theitu chu amah hmeltha-i chauh kha a ni. Ka tan chuan khawvela lunghlu tha mi zawng zawng ai pawh hian a hlu chungchuang a ni. ‘Precious’ tiin ka ko thin a; Min hmangaih in ka hria a, keipawhin ka hmangaih em em a ni.

Duhthlanna sang-
Chuti khawpa inzui nasa ta na na chu ka zirna pawhin a tawrh chin a lo thleng ta. Term exam ah chuan ka fail ta dawm mai le. Ka nu leh pate chuan min zilhhau a. Ka tana pawimawh tur thu tha zawng zawng hi min hrilh ni maiin ka hria. Ka mizia bikah ngaihzawng neih leh zirna hi ka ti kawp thiamlo a nih min rinpui thu an sawi bawk a. Tin, tuna ngaihzawng neih chu nakin hunah ka nih tur ang min nihtir thei lo tu a nih theih dan te min hrilhfiah a. Duhthlanna erawh keima siamtur in min pe a. Tichuan duhthlanna chu ka siam ta a ni.

Kan inngaizawng chhunzawm ta zel a, lehkha erawh theih ang angin ka zir nasa ve ta deuh. Mahse ka nu leh pate khan an sawidik khawp mai, a lehpek exam ah pawh chuan a hma aimaha chiangin ka fail leh ta tlat mai a ni.

Precious nen chuan kan sawi dun a. Ani pawh chu ngaihzawng nei lo turin a nu leh paten an lo hrilh ve bawk hi a lo ni a. Tichuan a tan leh ka tana tha ber tur ni a kan hriat remruatna, siam ngai reng reng tur pawha kan lo dah ngai loh chu harsa ti takin kan siam ta a. Ka hmangaih, ka Precious-i nen chuan tap chungin kan inthen ta a ni.

A tirah chuan a harsa khawp mai. Ka mu thei lova, ka ril a tam thei hek lo. Ani lah chuti bawk. Ka duhthlannaah khan ka lung hi a awi thei lo. Nu leh pate thuawih avanga Khawvela ka hmangaih ber, (ni a ka hriat.) Precious-i ka kalsan kha a dik thei hian ka hre mawlh lo a ni.

Chuti teh hrepa rilru buaia awm chu hrehawm ka tih em avangin kan inluah chu sawn mai ka rawt ta a. Ka nu leh pate min fuihna hrerengin tihtakzetin lehkha chu ka zir ta a ni. Kum tawp result a lo chhuah meuh chuan ka lo pass ve ta hlauh mai a. Ka thil zir duh ang te zir pha turin ka tling ve ta a ni.

Tun hunah-
Chutia ka hmanlai hun kal tawh te ka ngaihtuah mek lai chuan khawvela aw ngaihthlak nuam ka tih ber mai chuan, ‘Kha thingpui ka rawn lumsak che, i in dun teh ang,’ a rawn ti a. Ka ngaihtuahna khawvel atang chuan ka harh zawk a, ka va hawi phei a, ka nupui duhtak precious-i ngei mai chuan min lo nuih ver ver a. A thingpui lum tui tak chu kan indun ta a.

-Nu leh pate hian kan tana tha tur hi an va’n lo hre tak em! An mi zilhhauna te hi a hunlaiin hriatthiam harsa ti thin mah ila khuareiah hian “kan tana tha tur, min ‘hmangaihna aw-ka’ a lo ni reng” tih hi kan zirchhuak chho zel si.

Categories: Mizo Blogs Directory

Zirtirtute u, Chawimawiin awm rawh u!

Sun, 09/05/2010 - 06:00

Happy Teacher’s Day to Teachers

Sikul ka luhtirhin ka pawl min siamsak A, Ka hming an han lam chuan ‘Aw’ ka han ti a… tih ni ta in ka hria, Pawl 1 Physical Education Or Mizo- ah khan kan zir thin. Pu Seletthanga phuah, A AW B hla a ni. Zirtirtute hi khawvelah min hringtu kan Nu leh Pa te tihlohvah chuan an ropui berin ka ngai. Chuvang chuan naktuk September 5th, Teacher’s Day denchhen hian an pualin he thu hi ka han ziak ve a ni.

La reilo hle mahse, kan hunlai khan thingtlang lamah chuan Zirtirtute khan zah leh ngaih ropui an la hlawh a. Tunah pawh an la hlawh mek zel bawk. Chutiang bawkin khawpui zawk Aizawl lamahte pawh ngaih ropui leh ngaihsan an ni. Mahse, kan hnulam pangah hian, (han ti kher teh ang) Zirtirtute zahna hi a nep tawh hlein ka hmuin, ka hria. A chhan chu, keimah ngeiin ka tawn ve vang a ni.

Zirtirtute chu kan Nu leh Pa te tihlohvah chuan kan damchhunga nuamsa- a kan khawsak theihna tura thiamna leh finna min pe tute an ni. Kei chuan tunhma- a Primary School vela kan Zirtirtute thleng khan ka la ngaisang a, zah pawh ka la zah. Mahni infakthu ni lo se, khawlaiah pawh han inhmu ila, ka la ‘wish’ ve lauh lauh zel a ni. College lamah pawh, Guest Lecturere an ni emaw, Contract Lecturer an ni emaw, kan Zirtirtu- a an lo tan ve tawh avang khan ka zahna lantir nan ka ‘wish’ thin a ni. Min zirtir thei tura thiamna an neih kha ka la neipha ve miau lova! Ka neih phak hnuah pawh ka hmusit chuang lova, ka la zah zel chu a nih hi!

Tunlai Mizoram Zirtirtute hi an vanduai ka ti. A chhan chu, anmahni tana Rights awm ve si lovin, naupangte tan Educational Rights te kan la ti ta deuh deuh lehnghal! School naupangin an Zirtirtute zahna chang an hre tawh lova, an awm awmin an awm mawl tawp hlawm zawng a nih hi! Thuawihna an tlachham ta. Zirtirtu ‘Wish’ nachang pawh an hretawh lo! Mi hrang inenkawlna- ah hian Rights hran ve ve a awm tulin ka hria. Zirtirtute hamthatnan Mizoramah hian Teacher’s Rights awm ve rawh se.

Mihring chu kan damchhung hian inzir reng kan ni a. Kan tette atanga kan thihni thleng hian nitin thilthar kan zirbelh zel a ni. Chu kan thilzir thenkhatte chu keini aia a hmangchang hria leh thiamzawkten min tihpui a, min hrilh chuan midangte ang mai ni lovin, an aia sangah pawh kan va invawrh daih thei a ni. Chu chu a zirmeka Zirtirtu pawimawhna a ni.

Tunah hian Zirtirtu ni ve tho thahnem takin he thu hi inlo chhiar ka ring a. In theihna senga thahnem ngai taka inhrilh thin naupangten an hmuhsit viau che u emaw, inthu an awih lohva han hrem mai chakawm zek zek, mahse hrem takloh pawh innei ve fo thin ang tih ka ring. Khang avangte khan in hun hmante kha lo nawmloh phah lohse, hlimtakin lo hmang fo tawh zawk ang che u. Khatiang hun intawn ni khan khang naupangte khan an hmalam hun turah Meiling an chhem vam mai mai zawk si a!

Thahnem ngai taka zirtir a, hrawk thip themthum a au va, chau hnep khawpa nilenga hun hman chang ngahtak hi Mizoram Zirtirtute ang an awm ka hre lo.

Thiamna min pe a, tun dinhmun min thlentu, Pawl 1 atanga tun thlenga min zirtirtute- he ni hi hlim taka lo hmang a, in hun kaltawha hreawm tamtakte theihnghilh a, hmalam pan a, ke pen zel turin ka duhsakna ka hlan a che u. Min Zirtirtu ni ve kher lo Zirtirtu dangte pawh, he Ni pual hian, ‘Happy Teacher’s Day’…

Chutih rual chuan, Zirtirtu chatuan ram pan ta te, an nupui fanaute Lapan thlamuanin hualhim zel rawh se. Zirtirtu nuamsam lo te pawhin chaktharna leh hriselna thar lo nei ula, Zirtirtu pawimawhna hre phalo khawpa nunchau leh nun bawlhhlawh awm theih a ni, chung mi te chuan in nihna lo hrechhuak bawk tawh ang che u…

- Jonathan Lianhmingthanga Sailo,
Govt. Republic Higher Secondary School, Aizawl

Categories: Mizo Blogs Directory

Honour The Teachers – II

Sun, 09/05/2010 - 03:30

-    James Ramdinmawia

Khawvel thiamna leh hriatna thang zelah kan khaw hawi a zau tawh em em a. Zirlai naupangte pawh a thilhriat te hi kan naupan laia kan hriat nen chuan inthlau tak a ni. Zirtirtute hian kum eng emaw zah kal taa kan zirthiamna atang khan naupangte kan zirtir ve leh chhawng a ni a. Khang kan zir hun laia thiamna leh hriatna te kha tun hun atan chuan ‘relevant’ tawh lo tam tak a awm ang.

Chuvangin naupang te zah tlak leh ngaihsan tlaka zirtirtute pawhin a hlui ring reng lova kan hriatna leh thiamna te kan tuai thar a, kan inzir thar ve reng a tul a ni. Ka knowledge aia ka zirlaite knowledge a zau zawk a nih vaih chuan ka zirlaite chu min ngaisang tur leh ka thu leh hla te bengkhawn turin ka phut thei tawh lovang.

Naupangte’n hnehsawh taka computer an khawih zet zet laia zirtirtu zawk an kiangah Tiddim sakawr thleng hlim an sawi ang maia a hawi a heu mai chuan naupang chuan pawn lamah tilang lo mah se a rilru chhungril tak chuan a zirtirtu chu a nuih tet tet ang. Tunlai chanchin thar, current affairs leh sports, etc. te zirtirtu aia a hriat zawk tlat chuan a zirtirtu chu amah aia hniamah a dah mai ang.

Chuvangin finna te, hriatna leh thiamna kawngah, kawng engkimah chawimawi leh zah phur tur chuan zirtirtu chu a zirlaite aiin a advance ngei ngei tur a ni. Computer thiam a tul, internet te pawh khawih ve fo a tul, news update ber ber a hriat a tul, technology thar ang mil zela amah a in adjust theih a tul.

University of Cambridge hnuaia Consultant-a ka awm lai khan Zirtirtute training ka pe ve thin a. English leh Teaching Methodology-ah te training kan pe ber a, kei tak chuan Teaching Methodology-ah training ka pe a ni. Zirtirtu thenkhat an hriatna tuihriama tuai thar zel duhin, ‘kan naupang te leh kan ram future atan hian kei pawh ka intuaithar a ngai a ni’ tia thahnem ngai taka training an zawm laiin thenkhat chu thiam tawkah an inngai a, hre tawkah an inngai bawk a, “Training training a ngai lo, B.Ed.-a kan zir hnu te pawh a tam” ti tawk te an awm a.

Tawng mawi lo ni suh se, tuna sikula zirtirtu hna thawkte aia thiam zawk daih, khawvela thiamna vawr tawp Ph.D meuh pawh nei tawh University-a thawk Lecturer, Reader leh Professor te meuh pawh hi an intuai thar reng a, Library an thutchilh a, Internet-ah an subject concern thilthar an zawng a, Seminar te an buatsaihin an chhim reng bawk a, kum tin Refresher Course te an la kal asin.

Mihring, mahni thiam tawk leh hre tawka inngai reng reng hi midangte hian hre tawk leh thiam tawkah an lo ngai lo tlangpui nia! Mahni zir sanna leh thiamna emaw, mahni dinhmun chelh mekte uanpui hauh lova mahni hriatna te tuaithara intuai hriam leh zel thinte hi a ni mite ngaihsan leh mi te’n an rawn thin chu.

Tin, thiam tawk leh hre tawka inngaih vang ni lem lova tul dang avanga hman lo inti tam tak an awm bawk. Kan hlawh hmuhna leh eizawnna ber ngai pawimawha chumi atana intuaihriam zel chu Kristian te tihtur a ni dawn lo’m ni ka ti deuh a, a aia pawimawh hi kan ngah lutuk deuh ni te-in ka hre thin.

Zirtirtu ka nih chuan Pathian leh Ram tana ka rawngbawlna pawimawh ber chu ka zirlai naupang te mi puitling, hman tlak, Pathian tihmi leh ram tana mi chhenfakawm ni tura chher hi a ni a, chuvangin a behbawm dang te hi chu ka tan chuan a pawimawh ber lo a ni, ka zirlaite hi ka missionary field an ni a, an tana ka hun tam zawk, sikul-ah leh in lamah pawh ni se ka pek a tul a, zirnain hma a sawn theih nan ka hlawh chungchang ringawta buai buai lo hian education policy thar te duangchhuakin chumi atan chuan sorkar hi a huhova kan nawr zawk te pawh hi ram leh hnam, khawtlang leh kan Pathian rawng kan bawlna tur chu a ni dawn lo’m ni tiin inngaihtuah harh ta hlawm ila kan zirna kalphung chuan hma a sawn zawt ang le.

Champhai atanga 20 KM vela hla Melbuk leh Mualkawi atang te pawhin thahnemngai takin Zirtirtute an mahni senso-in nitin deuh thaw training-ah an rawn kal a, an naute leh an khawtlang, an ram tana malsawmna ni tura an inpekna hi a fakawm ngawt mai. A zinga a thente phei chuan English Course leh Teaching Methodology-ah te training an kal kawp ngat a, hmasawn tum tak leh an naute hnena chu an thiamna leh hriatna hlanchhawn tur chu phur takin an zir ngat ngat a ni.

Hetiang mite hi kei chuan “The Unsung Hero” ka ti a ni. Anni ang bawka thahnem ngai hi khawpui chhungah pawh tam tak an awm a, amaherawhchu anni bik hi an rawn kalna a hlat avang leh petrol man te senso an inhuam em avangin ka han chawimawi duh a ni.

Mizorama kan zirna kalphung hrim hrim hi a veiawm a, kan zirna quality a san loh dan te, lehkhatiam inti si mahni subject-a Master tak tak lo kan tam zia te, mahni subject kher lovah pawh mi hmantlak leh hmasawnna thlen thei khawpa mi intuaihriam kan tlem zia te, chumi-in a ken tel tlat “Communicative Skill” kan tlakchham dan te hi chipchiar deuh zawka la sawiah dah ta ila.

Tunah rih chuan Teachers’ Day pualin Zirtirtute zawng zawng Chawimawina leh zahna ka hlan a che u.

************

Categories: Mizo Blogs Directory

Honour the Teachers – I (Teachers’ Day Pual)

Sun, 09/05/2010 - 00:02

–    James Ramdinmawia

Thlasik anga khel lova kan lawm thin zirtirtu ropui, Dr. S. Radhakrishnan-a piancham “Teachers’ Day” kan tih a hun a lo thleng leh dawn ta reng mai. He Ni-ah hian zirtirtute ropuina leh zahawmna inhrilh hriat thar nan hun kan hmang thin a, kan zirtirtute kan chawimawi thin. Teachers’ Day hi a Ni-a a lawmna Programme-ah hian kan duhtawk mai thin hi a pamhmai deuhin ka hre thin a, zirtirtute zahawmna leh ropuina te, chutih ruala an mawhphurhna san si zia te hi Teachers’ day lai chauh ni lo, nitina kan inhrilh hriat thar fo hi a ngai a ni.

Khawvel mihring tung chho-a kal reng reng te hi zirtirtu kutchhuak vek kan ni ti ila kan sawi sual tam lovang. A chhan chu nitina sikul kal thei lo, formal education dawng lo te pawhin non-formal education tal chu an dawng thin a ni. Chuvangin Zirna (Education) kan tih hian a huam zau em em a, a huam chin pawh “Cradle to Grave (Nausen kan nih atanga Thihni thleng)” a ni tawp mai a ni. Amaherawhchu tun tum atan chuan Sikula zirtirtu te lam kan hawi rih ang.

Zirlai te u, in zirtirtute hi zahin chawimawi ang che u. Mi hausa chhungkuaa seilian niin in zirtirtute chu nangni aiin an lo rethei deuh a, i lo zah lo ru deuh a ni mai thei, mahse hei hi hria ang che, nang ai chuan in zirtirtupa kha a zir sang zawk daih, he khawvela i cham chhunga i thil hriat let eng emaw zah kha in zirtirtupa kha chuan a tawnhriat atang leh a inzirna atangin a lo hre daih tawh asin. Hmusita ngainep thei i ni reng em?

I nu leh pa, nangmah chawi liana i mamawh tinreng pe chea sum leh pai pawh i mamawh ai tam mah mah pai thintu che kha zirtirtute kutchhuak vek an ni asin. I ngaihsan em em IAS Officer te, Engineer te, Doctor te hi zirtirtu tel lova piantirh atanga mahni thiamna liau liaua IAS emaw, Engineer emaw, Doctor emaw lo ni ta an awm i hre ngai em? Kan Chief Minister te leh kan Minister rual te pawh hi Zirtirtu kutchhuak vek an ni asin. Chuvangin zirtirtute chawimawi hi kan tih makmawh a ni.

Vawi khat chu pa pakhat hian Prime Minister Motor hi kawng a lo kian tha duh lova. Prime Minister chuan chu pa hnenah chuan thinrim zetin, “Eng nge nia i inhriat a, he ram ropui taka Prime Minister hi ka ni tih hi i hre na nge, engah nge ka kawng dala i awm?” tiin a zawt a. Chu pa chuan “Chutiang ni thei tura zirtirtu chu ka ni!” a ti ta a. Chu veleh Prime Minister chu a ngawi ta vang vang a, “Ni tak maw, kei pawh hi kan zirtirtu te khan min lo enkawl thin ta lo se chuan Prime Minister hi ka ni thei awm si lova….” tiin a ngaihtuah ta a. Tichuan “Good Morning Sir, min ngaidam ang che aw?” tiin chibai a buk ta hial a ni. Hemi ka han sawi lan nachhan chu he chanchin tawi te atang hian Zirtirtute zahawmna hi hre thar lehin i chawimawi theuh ang u tih hi ka sawi duh vang a ni.

Zirtirna hna chu heti hian kan sawi thin; “Teaching is a Noble Profession” tiin. Chumi awmzia chu zirtirna hna hi hna zahawm chungchuang bik a ni tihna a ni awm e. Chuvangin zirtirtute pawh ‘Noble Professional’ an ni. Professional kan tih chuan eizawnna tlak thiamna neih a ni ber ang a, Football-ah te, Tennis-ah te, Zai leh Rimawi tum lamah te Professional kan tih ho reng reng hi chu eizawnna tlak tak taka thiam an ni thin. Amaherawhchu zirtirtu tih loh, a dang zawng te khi chu ‘Noble Professional’ an ni ve ngai lo a ni.

A chhan eng nge kan tih chuan anmahni line theuhah khawvel-in a hriat khawpin an thawkrim a, chumi azarah hlawhtlinna pawh an chang thin, mahse mihring enkawl puitlinna lamah an thiamna chu hman a ni ve lo, chutih laiin zirtirtute ve thung chuan professional dangte tih ve theih loh “Mihring puitling chherchhuah” chu an hna a nih miau avangin “Noble Professional” an ni ta bik thin a ni. Chumi avang tak chuan zirtirtu te lakah kan beiseina a sang a, an lakah kan thikthu pawh a chhe bik thin a ni.

Zirtirtute laka kan lo phun peih deuh a nih pawhin kan tu leh fate mi puitlinga chherchhuak tura kan innghahna an nih miau avangin zirtitute pawhin ‘Department danga thawk te pawh an chuti khati ve tho, anni aiin kan thawk tha, kan eiru lo zawk, zirtirtute hi min sawisel min sawisel bik mai!” tia midangte nena inkhaikhin mai lovin thin nel leh zaidam taka an zahawmna an humhim a ngai a ni.

Maradona te, Elvis Presley te, Roger Federer te chuan an tum ram (professional goal) an thleng tawh. Professional player nih a, tournament lian khelh ve ringawt kha an professional goal a ni lova, an professional goal chu anmahni line theuha mi bik leh champion nih chu a ni. Zirtirtute tan chuan Zirtirtu hna va thawh ngawr ngawr kha an Professional goal a ni lo, an professional goal chu mi puitling leh hmantlak, khua leh tui tha ni tur mi chherchhuah a ni. A nih kan professional goal chu kan achieve reng em?

Kum sawm chuang emaw, kum sawmhnih chuang emaw zirtirtu hna i lo thawk tawh a, kum tam tak experience i lo neih tawh chu chhuan tham pawh a ni viau mai, a nih leh i zirtir chhuah te zingah mi hmantlak, nang pawhin i inchhuanpui theih eng zat nge awm tawh le?

Kum sawm emaw sawmhnih kal taa i zirlai ni thin te kha tunah eng nge an nih tak, khaw nge an awm tak, IAS an ni ta em, MLA an ni ta em, Pastor em ni zawk, nge khawtlang tana mi hnawksak, Drugs Addict an ni ta nual em, nu leh pa ti lungngaitu nge an nih nu leh pa hlimna thlentu?

A nih leh tuna zirtirna hna i thawh laia zirlaite tana i inpekna leh i thahnem ngaihna te, i hlawh tam dan te chhut khan ‘Noble Professional’ nih chu phu i inti reng em le? Heng te mai mai hi ziritirtu te hian mahni leh mahni inzawt fo ta ila, tun aia nasa fe hian kan zirna hian hma a sawn ang a, ‘Noble’ nih pawh kan phu tawh ang.

‘Kan zirlaite hi kum hnih / kum thum chhung lek lek kan enkawl te an ni a, kan enkawl tawh loh hnua an nungchang leh rilru puthmang te eng tin nge ka ven zui vak ang, kum sawm/sawmhnih kal taa ka enkawl thin te kha chu kum hnih/thum vel lek lek ka enkawl a, a hnu lam leh tuna an awm danah tih vak theih ka nei tawh hlei nem’ tiin i lo pha deuh a ni mai thei.

Mahse maw, kum sawm kal taa kan zirtirtute’n thu tha min fah thin kha a zawng a za chu hre vek tawh lo mah ila tun thlengin ka bengah a la cham reng a, ka nun kawng hruaitu pawimawh tak a la ni reng asin! Chuvangin i enkawl chhung reilotea fuihna tha tak tak leh hmangaihna nena i enkawlna khan a dam chhunga a nun vawng reng tawh tur thu nung a thinlungah i hnutchhiah thei a, chu tak chu a ni Zirtirtu ropuina leh ‘Noble’ a nih theih bikna chu. Experience aiin Achievement dah pawimawh zawk fo tur a ni.

-contd/-

Categories: Mizo Blogs Directory